మినిట్2మినిట్ డెస్క్: కదిలే కాలం వెనుకబడిపోతుంది. కానీ కదలని రాళ్ళు తరతరాల చరిత్రను తమ గుండెల్లో దాచుకుంటాయని పెద్దలు అంటుంటారు. ఆ రాళ్ళ భాషను చదవడం అందరికీ సాధ్యం కాదు. కొందరు మాత్రమే ఆ మహాయజ్ఞానికి పూనుకుంటారు. తమ జీవితాన్ని ధారపోస్తారు. చరిత్ర కనుమరుగు కాకుండా కాపాడుకుంటారు. ఆ వరుసలో ముందుండే వ్యక్తి.. శతాబ్దాల నాటి శాసనాలను స్పృశిస్తూ, ఆలయాలకు సరికొత్త రూపునిచ్చిన అరుదైన ‘సాంకేతిక శిల్పి’, ప్రముఖ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త ‘అన్నపూర్ణాపుత్ర’ డాక్టర్ ఈమని శివనాగిరెడ్డి. ఇటీవల యూట్యూబ్లో ‘రా టాక్స్’ (Raw Talks) ఇంటర్వ్యూ ద్వారా ఆయన పంచుకున్న అనుభవాలు తెలుగువారిలో అత్యంత ఆసక్తిని కలిగించాయి! ఒక సామాన్య శిల్పి నుంచి అంతర్జాతీయ ప్రశంసలు పొందిన చరిత్రకారుడిగా ఆయన సాగించిన ప్రయాణం ఏ సినిమా కథకూ తీసిపోదు!
ఆకలి నుంచి ఆరంభమైన శిల్ప ప్రస్థానం!
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని బాపట్ల జిల్లా వలివేరు గ్రామంలో 1955 ఏప్రిల్ 15న ఓ పేద వ్యవసాయ కూలీల కుటుంబంలో జన్మించారు శివనాగిరెడ్డి. తల్లిదండ్రులు ఈమని అన్నపూర్ణమ్మ, భూషిరెడ్డి. ఇంట్లో తిండికి గతిలేని పరిస్థితులు, ఫీజులు కట్టలేక ఇంటర్మీడియట్ మధ్యలోనే ఆగిపోయిన చదువు. సరిగ్గా ఆ నిరాశామయ సమయంలో ఆయన జీవితాన్ని మలుపు తిప్పారు ఉపాధ్యాయులు వేదాల రంగాచార్యులు. తిరుపతి శిల్ప కళాశాలలో ఉచిత వసతితో సీటు ఇప్పించడంతో శిల్పకళా ప్రపంచంలోకి ఆయన అడుగుపెట్టారు. రోజుకు కేవలం 6 రూపాయల వేతనానికి టీటీడీలో దినసరి శిల్ప కార్మికుడిగా పనిచేస్తూ, మరోవైపు కఠోర శిక్షణ పొంది, పట్టుదలతో దూరవిద్య ద్వారా డిగ్రీ పూర్తి చేశారు. రాళ్ళను చెక్కుతూనే తన భవిష్యత్తును తానే మలచుకున్నారు!
చరిత్రకు పునర్జన్మ!
శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం వల్ల కృష్ణా-తుంగభద్ర నదుల ముంపులో వందలాది ప్రాచీన దేవాలయాలు మునిగిపోయే పరిస్థితి వచ్చింది. ఆ సమయంలో ఉమ్మడి ఏపీ – దేవాదాయ శాఖ తరఫున ఒక అద్భుతం జరిగింది. “ఒక గుడిలోని ప్రతి రాయికీ నంబరు వేసి, ఒక్క దెబ్బ కూడా తగలకుండా అక్కడి నుంచి తీసి, కొండల పైకి చేర్చి యథాతథంగా పునర్నిర్మించడం!” ఈ అద్భుతమైన జీర్ణోద్ధరణ మహాయజ్ఞంలో శివనాగిరెడ్డి ముందుండి నడిచారు. కూడలి సంగమేశ్వరం, అలంపూర్, కొల్లాపూర్ ప్రాంతాల్లోని చాళుక్య, కాకతీయ, విజయనగర రాజుల నాటి దాదాపు 100 ఆలయాలను ‘పద్మశ్రీ’ ఎస్.ఎం. గణపతి స్థపతి మార్గదర్శకత్వంలో ఎగువ ప్రాంతాలకు తరలించి చరిత్రను సజీవంగా నిలబెట్టారు.
శిల్పి నుంచి ‘డాక్టరేట్’ దాకా!
ఉద్యోగం చేస్తూనే చదువుపై ఉన్న దాహంతో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ‘ప్రాచీన భారత చరిత్ర, సంస్కృతి’లో ఎంఏ, హైదరాబాద్ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పీహెచ్డీ సాధించారు. పురావస్తు శాఖలో చేరి కాకతీయుల వైభవానికి ప్రతీకలైన ఘన్పూర్, రామానుజపురం, నిడికొండ ఆలయాల పునరుద్ధరణలో కీలక పాత్ర వహించారు. విశాఖ, శ్రీకాకుళం, విజయవాడ ప్రాంతాల్లో అనేక బౌద్ధ, జైన స్థావరాలను, శిలాయుగపు గుహలను వెలికితీశారు.
150కి పైగా గ్రంథాలు – వెలకట్టలేని సాహితీ నిధి!
అత్యాధునిక సాంకేతికత అందుబాటులో లేని కాలంలోనే శాసనాలను వర్గీకరించి ప్రజలకు అర్థమయ్యేలా రాయడం ఆయన ప్రత్యేకత.
‘మీరూ శాసనాలు చదవొచ్చు’
‘ఎన్సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ఇండియన్ టెంపుల్ ఆర్కిటెక్చర్’
‘తెలంగాణలో ముస్లిం పాలకుల తెలుగు శాసనాలు’
ఇలా ఇప్పటివరకు 150కి పైగా ప్రామాణిక గ్రంథాలను అందించారు.
నేటి తరానికి స్ఫూర్తి
శివనాగిరెడ్డి అసమాన సేవలకు గాను ‘వాస్తుశిల్పవాచస్పతి’, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అత్యున్నత ‘కళారత్న (హంస)’ పురస్కారం, తెలంగాణ సారస్వత పరిషత్ ‘సురవరం ప్రతాపరెడ్డి పురస్కారం’లతో పాటు అమెరికా, లండన్ దేశాల్లోని తెలుగు సంఘాల నుంచి ఎన్నో అంతర్జాతీయ గౌరవాలు దక్కాయి. ప్రస్తుతం ‘ప్లీచ్ ఇండియా ఫౌండేషన్’ సీఈఓగా “అడుగుజాడల్లో ఆనవాళ్ళు” అనే కార్యక్రమం ద్వారా ఊరూరా తిరుగుతూ, శిథిలమవుతున్న తెలుగువారి వారసత్వ సంపదను కాపాడేందుకు నిరంతరం శ్రమిస్తున్నారు. రాళ్ళలోని దైవత్వాన్ని, చరిత్రలోని సత్యాన్ని సమాజానికి అందించిన డాక్టర్ ఈమని శివనాగిరెడ్డి ప్రస్థానం ప్రతి ఒక్కరికీ స్ఫూర్తిదాయకం!
మరిన్ని చారిత్రక, ఆసక్తికర వార్తల కోసం Minute2Minute విజిట్ చేయండి!
