Golconda Fort: తెలంగాణ చారిత్రక వైభవానికి, అపూర్వ వాస్తుశిల్పానికి సజీవ సాక్ష్యంగా నిలిచే గోల్కొండ కోట కథ కేవలం ఇటుకలు, రాళ్ల చరిత్ర మాత్రమే కాదు; అది శతాబ్దాల తెలుగు నేల ఆత్మగౌరవ ప్రస్థానం. హైదరాబాద్ నగరానికి పశ్చిమ వైపు సుమారు 11 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఆకాశాన్ని తాకేలా నిలబడి ఉన్న ఈ మహానగరపు అద్భుతం వెనుక ఎన్నో అరుదైన విశేషాలు దాగి ఉన్నాయి. కాకతీయుల కాలంలో మట్టి కోటగా రూపుదిద్దుకుని, ఆ తర్వాత కుతుబ్‌షాహీల ఏలుబడిలో అజేయమైన వజ్రాల దుర్గంగా మారిన గోల్కొండ ప్రయాణం ఎంతో రోమాంచితమైనది.
మందసముద్రపు గుట్టపై ‘గొల్లకొండ’ వెలసిన వైనం
చరిత్ర పుటలను వెనక్కి తిప్పితే, ఈ కోట ప్రారంభం ఒక సాధారణ గొర్రెల కాపరి కథతో ముడిపడి ఉంది. క్రీ.శ. 1143లో మంగళారం (మందసముద్రం) అనే కొండపై ఒక గొర్రెల కాపరికి దైవ విగ్రహం లభించగా, ఆ విషయాన్ని అప్పటి కాకతీయ రాజుల దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. ఆ పవిత్ర స్థలం చుట్టూ కాకతీయ రాజులు తొలుత శత్రుదుర్భేద్యమైన మట్టి కోటను నిర్మించారు. అలా గొర్రెల కాపరులు తిరిగే ఆ కొండ కాలక్రమేణా ‘గొల్లకొండ’గా, ఆ తర్వాత ముస్లిం రాజుల పాలనలో నేటి ‘గోల్కొండ’గా సుప్రసిద్ధమైంది.
ప్రపంచాన్ని శాసించిన కోహినూర్ వజ్రాల పుట్టినిల్లు
ఒకప్పుడు గోల్కొండ అంటేనే సంపదకు, ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన వజ్రాల వ్యాపారానికి ప్రధాన కేంద్రం. ప్రసిద్ధి చెందిన కోహినూర్, హోప్, దర్యా-ఇ-నూర్ వంటి అమూల్యమైన వజ్రాలన్నీ ఇక్కడి గనుల నుంచే వెలికితీశారు. గోల్కొండ కోటలోని ప్రత్యేక ఖజానాలో ఈ వజ్రాలను భద్రపరిచేవారని, నాటి కుతుబ్‌షాహీ రాజుల కాలంలో విదేశీ వర్తకులు ఇక్కడ వజ్రాలను రాశులుగా పోసి బేరసారాలు ఆడేవారనే చారిత్రక కథనాలు ఈ ప్రాంతం యొక్క వైభవానికి అద్దం పడుతాయి.
అద్భుతమైన శబ్ద వ్యవస్థ – శత్రువులకు హెచ్చరిక గంట
ఈ కోట నిర్మాణంలో నాటి ఇంజనీర్లు చూపిన ప్రతిభ నేటి ఆధునిక శాస్త్రవేత్తలను సైతం విస్మయానికి గురిచేస్తుంది. కోట ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారమైన ‘బాలా హిసార్’ గేటు వద్ద నిలబడి ఎవరైనా చిన్నగా చప్పట్లు కొడితే, ఆ ధ్వని కిలోమీటరు దూరంలో ఉన్న కొండపై భాగానికి స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది. శత్రువులు ఎవరైనా రహస్యంగా కోటలోకి చొరబడడానికి ప్రయత్నిస్తే, అప్రమత్తం కావడానికి రాజులు ఈ అద్భుతమైన అకౌస్టిక్ (శబ్ద ప్రసార) టెక్నాలజీని రక్షణ వ్యవస్థగా ఉపయోగించుకున్నారు.
భక్త రామదాసు బంధీఖానా & ఆధ్యాత్మిక వెలుగులు
గోల్కొండ కోట చరిత్రలో భావోద్వేగాలతో కూడిన మరో కోణం భక్త రామదాసు బంధనం. తానీషా ప్రభుత్వంలో తహశీల్దార్‌గా పనిచేసిన రామదాసు, ప్రభుత్వ సొమ్ముతో భద్రాచల రామాలయం నిర్మించారనే నేరంపై ఈ కోటలోని చీకటి చెరసాలలో బంధించబడ్డారు. ఆ కఠినమైన కారాగారంలోనే రామదాసు తన కన్నీటితో రాతిపై చెక్కిన సీతారామ లక్ష్మణుల రూపాలు నేటికీ చెక్కుచెదరకుండా భక్తులకు కనువిందు చేస్తుంటాయి. అలాగే కోట లోపల వెలసిన ఎల్లమ్మ తల్లి ఆలయం, కాకతీయుల నాటి పురాతన గుళ్లు దీనికి మతసామరస్య ప్రతీకగా నిలబెట్టాయి.
మొఘలుల దండయాత్ర & నేటి పర్యాటక సౌందర్యం
క్రీ.శ. 1687లో మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు సుదీర్ఘకాలం పాటు గోల్కొండ కోటను ముట్టడించి, కుతుబ్‌షాహీల పాలనకు తెరదించాడు. ఈ భీకర పోరులో కోట కొన్ని భాగాలు దెబ్బతిన్నప్పటికీ, దాని గంభీరత మాత్రం కొಂಚూ చెక్కుచెదరలేదు. సూర్యాస్తమయం వేళ జరిగే ‘సౌండ్ అండ్ లైట్ షో’ (ధ్వని, కాంతి ప్రదర్శన) ద్వారా గోల్కొండ పూర్వ వైభవ చరిత్ర కళ్లకు కట్టినట్లు కనిపిస్తుంది. ప్రపంచ నూతన నగరాల నడుమ, కాలంతో పోటీ పడుతూ నిలబడిన ఈ అరుదైన చారిత్రక కట్టడాన్ని జీవితంలో ఒక్కసారైనా సందర్శించి తీరాల్సిందే.
