Telangana History: సెప్టెంబర్ 17 తెలంగాణ చరిత్రలో అత్యంత కీలకమైన, మరచిపోలేని అధ్యాయం. 1948 సెప్టెంబర్ 17న నిజాం ఏకఛత్రాధిపత్యానికి ముగింపు పలుకుతూ, హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్లో భాగమైంది. ఈ రోజు కేవలం ఒక రాజకీయ పరిణామం మాత్రమే కాదు, దశాబ్దాల పీడన నుంచి తెలంగాణ ప్రజలు పొందిన స్వేచ్ఛకు సంకేతం. ఈ చారిత్రక ఘట్టం వెనుక ఉన్న ముఖ్యమైన అంశాలు, భిన్న దృక్కోణాల సమగ్ర పరిశీలన..
హైదరాబాద్ సంస్థాన నేపథ్యం – ఆపరేషన్ పోలో
భారతదేశానికి 1947 ఆగస్టు 15న స్వాతంత్య్రం వచ్చినప్పటికీ, నాటి నిజాం పాలకుడు ఏడో మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ తన సంస్థానాన్ని స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఉంచాలని భావించారు. తెలంగాణతో పాటు మహారాష్ట్రలోని మరాఠ్వాడా, కర్ణాటకలోని కలబురగి ప్రాంతాలు నాటి హైదరాబాద్ సంస్థానంలో భాగం. నాటి మతోన్మాద రజాకార్ల అరాచకాలు, భూస్వామ్య దోపిడీపై ప్రజల్లో తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమైంది. పరిస్థితి చేయిదాటిపోతుండటంతో అప్పటి కేంద్ర హోం మంత్రి సర్దార్ వల్లభ్భాయ్ పటేల్ చొరవతో భారత సైన్యం ‘ఆపరేషన్ పోలో’ (పోలీస్ యాక్షన్) చేపట్టింది. 1948 సెప్టెంబర్ 13న ప్రారంభమైన ఈ చర్యతో సెప్టెంబర్ 17న నిజాం లొంగిపోక తప్పలేదు.
పోరాటాలు – ప్రజా ఉద్యమాల ప్రాధాన్యత
ఈ చారిత్రక పరిణామం కేవలం సైనిక చర్యతోనే సాధ్యపడలేదు. అంతకుముందే రూపుదిద్దుకున్న తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం, ఆంధ్ర మహాసభ ఉద్యమాలు, కమ్యూనిస్టుల ప్రతిఘటన, ఆర్యసమాజ్ కార్యక్రమాలు నిజాం పునాదులను కదిలించాయి. చాకలి ఐలమ్మ, దొడ్డి కొమురయ్య, షాబుల్లా ఖాన్, నారాయణరావు పవార్ వంటి ఎందరో యోధుల త్యాగాలు, దొరల గడీలపై తిరుగుబాట్లు ప్రజల్లో స్వేచ్ఛాకాంక్షను రగిలించాయి. ప్రాణాలను సైతం లెక్కచేయకుండా పోరాడిన అమరవీరుల త్యాగఫలమే ఈ విముక్తి.
విభిన్న దృక్కోణాలు – రాజకీయ నామకరణాలు
సెప్టెంబర్ 17 ప్రాధాన్యతపై భిన్న రాజకీయ, సామాజిక దృక్కోణాలు ఉన్నాయి:
-
విమోచన దినోత్సవం: నిజాం నిరంకుశ పాలన, రజాకార్ల అరాచకాల నుంచి ప్రజలకు విముక్తి లభించిన రోజని బీజేపీ మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వం దీనిని “హైదరాబాద్ విమోచన దినోత్సవం”గా నిర్వహిస్తున్నాయి.
-
జాతీయ సమైక్యతా దినోత్సవం: భిన్న సంస్కృతులు, ప్రాంతాలతో కూడిన హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత సమాఖ్యలో కలవడాన్ని ప్రతిబింబిస్తూ గతంలో బీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం దీనిని “తెలంగాణ జాతీయ సమైక్యతా దినోత్సవం”గా నిర్వహించింది.
-
ప్రజా పాలన దినోత్సవం: ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ పునాది పడిన సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని ప్రస్తుత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం దీనిని “ప్రజా పాలన దినోత్సవం”గా జరుపుతోంది.
-
విలీన దినోత్సవం: భౌగోళికంగా, రాజ్యాంగబద్ధంగా హైదరాబాద్ రాజ్యం భారతదేశంలో విలీనమైన ఘట్టంగా చారిత్రక విశ్లేషకులు దీనిని పేర్కొంటారు.
చారిత్రక అవగాహన – నేటి తరం బాధ్యత
పేర్లు, రాజకీయ ప్రాధాన్యతలు ఏవైనప్పటికీ సెప్టెంబర్ 17 అనేది తెలంగాణ ప్రజల ఆత్మగౌరవ పోరాటానికి ప్రతిరూపం. నాటి సామాజిక-రాజకీయ పరిస్థితులను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవడం, వర్గ రాజకీయాలకు అతీతంగా చరిత్రను చదవడం నేటి తరానికి ఎంతో అవసరం. రాజకీయ వివాదాలకు తావివ్వకుండా, స్వేచ్ఛాయుత తెలంగాణ కోసం రక్తం చిందించిన అమరవీరుల త్యాగాలను స్మరించుకోవడమే ఈ రోజుకు ఇచ్చే నిజమైన నివాళి.
